Radioterapia brzucha, odbytnicy i narządów ginekologicznych

Czy to właściwa instrukcja?

Jeśli leczona jest prostata albo rak pęcherza, poproś personel o osobny poradnik:

Przed CT i każdą sesją

• Stosuj wyłącznie pisemną instrukcję przygotowania otrzymaną dla własnego rozpoznania. Może ona dotyczyć pęcherza, jelit, jedzenia lub bycia na czczo.
• Powtarzaj przygotowanie tak samo przed CT do planowania radioterapii i każdą sesją. Zgłoś personelowi biegunkę, zaparcie, wzdęcia, niemożność utrzymania pęcherza lub ograniczenie płynów.
• Nie przenoś zaleceń innego pacjenta ani instrukcji dotyczącej innego narządu.

Jedzenie i płyny bez dolegliwości

• Zacznij od zwykłej, zbilansowanej i dobrze tolerowanej diety; ograniczaj tylko produkty wyraźnie nasilające objawy.
• Jedz regularnie i dodawaj źródło białka do każdego posiłku. Pij około 1,5–2 litrów płynów na dobę, o ile lekarz nie zalecił ograniczenia.
• Nie przechodź automatycznie na długotrwałą dietę z małą ilością błonnika (ubogoresztkową). Zbyt szerokie ograniczenia mogą zmniejszyć ilość energii i białka.

Gdy pojawia się biegunka, parcie lub wzdęcia

• Wybieraj łagodniejsze produkty zawierające błonnik rozpuszczalny (rodzaj błonnika, który wiąże wodę): płatki owsiane, dojrzały banan, ryż, ziemniaki bez skórki, gotowaną marchew i mus jabłkowy.
• Czasowo ogranicz tylko produkty nasilające objawy: otręby, pestki, skórki, duże porcje surowych warzyw, strączki, tłuste i smażone dania, alkohol, nadmiar kofeiny, napoje gazowane oraz produkty ze słodzikami: sorbitolem, ksylitolem lub mannitolem.
• Laktozę ogranicz tylko wtedy, gdy mleko lub nabiał wyraźnie nasilają gazy albo biegunkę; wybierz wtedy produkty bez laktozy.
• Po wodnistym stolcu stosuj doustny płyn nawadniający, np. ORSALIT Senior (1 saszetka na 200 ml wody, zgodnie z etykietą). Przy chorobie nerek lub serca albo zaleconym ograniczeniu płynów jego ilość uzgodnij z lekarzem, a przy cukrzycy kontroluj glikemię.
• Nie rozpoczynaj samodzielnie leku przeciwbiegunkowego ani probiotyku. Zgłoś objawy, aby wykluczyć zakażenie i dobrać leczenie.

Gdy apetyt spada

• Jedz 5–6 mniejszych posiłków. Wzbogacaj małą porcję oliwą, masłem, śmietanką, serem lub mlekiem w proszku.
• Waż się raz lub dwa razy w tygodniu. Szybki spadek masy lub jedzenie mniej niż połowy zwykłej ilości przez 2–3 dni zgłoś zespołowi.
• Jeśli zwykłe jedzenie nie wystarcza, zespół może zalecić żywność medyczną bez recepty, np. Nutridrink Protein lub Fresubin 2 kcal Drink.

Pęcherz, skóra i aktywność

• Przy częstomoczu lub pieczeniu ogranicz indywidualnie kawę, mocną herbatę, energetyki, alkohol, napoje gazowane i bardzo kwaśne soki. Nie zmniejszaj samodzielnie płynów potrzebnych do przygotowania.
• Skórę w polu leczenia myj łagodnie i nawilżaj cienką warstwą bezzapachowego kremu nawilżającego i natłuszczającego (emolientu), np. Dexeryl krem lub Atoderm Intensive Baume, jeśli zespół nie zaleci inaczej.
• Lekki codzienny ruch pomaga utrzymać sprawność i regularność wypróżnień. Po radioterapii ginekologicznej zapytaj zespół o profilaktykę zwężenia pochwy i właściwy moment rozpoczęcia ćwiczeń lub stosowania rozszerzadeł (przyrządów pomagających utrzymać szerokość pochwy).

Objawy szczególne

Krew w stolcu lub moczu większa niż wcześniej, silny ból brzucha, co najmniej cztery wodniste stolce ponad zwykły rytm, wymioty trwające ponad 24 godziny, brak możliwości picia przez około 12 godzin albo niemożność oddania moczu wymagają pilnej oceny — zgłoś je zespołowi tego samego dnia.

Więcej szczegółów