Przed każdą sesją
- Stosuj dokładnie instrukcję dotyczącą jedzenia, picia, leków, pęcherza i jelit.
- Nie ścieraj znaczników na skórze i nie poprawiaj ich samodzielnie.
- Przychodź w podobnym stanie przygotowania.
ZALECENIA DLA WYBRANEJ OKOLICY
Inna okolica / zalecenia ogólne
Podstawowe zasady pielęgnacji, żywienia i bezpieczeństwa podczas radioterapii.
Skóra
- Myj letnią wodą i łagodnym bezzapachowym środkiem bez zwykłego mydła; osuszaj bez pocierania.
- Od pierwszego dnia nakładaj cienką warstwę bezzapachowego kremu nawilżającego i natłuszczającego 2-3 razy dziennie.
- Unikaj tarcia, plastrów, perfum, alkoholu, peelingów, talku, lodu, termoforu, sauny i solarium.
Jedzenie i płyny
- Jedz 5-6 mniejszych posiłków i dodawaj źródło białka do każdego z nich.
- Waż się 1-2 razy w tygodniu i wcześnie zgłaszaj spadek masy.
- Nie rozpoczynaj głodówki, diety ketogenicznej ani wysokich dawek suplementów bez uzgodnienia.
Objawy zależne od okolicy
- Mokra lub otwarta skóra, pęcherze, ropna wydzielina, samoistne krwawienie lub czarna albo szara tkanka wymagają oceny.
- Wybierz drogę kontaktu w jednym schemacie Pilne objawy.
ZALECENIA DLA WYBRANEJ OKOLICY
OUN / mózg
Maska, leki przeciwobrzękowe i przeciwpadaczkowe, nudności, steroidy oraz skóra głowy.
Najważniejsze
Maska termoplastyczna stabilizuje pozycję, ale nie blokuje oddychania. Leki przeciwobrzękowe, przeciwpadaczkowe i przeciwwymiotne przyjmuj dokładnie według rozpiski - nie zmieniaj dawek samodzielnie.
Nudności i apetyt
- Jedz małe porcje co 2-3 godziny; wybieraj potrawy chłodne lub letnie i o słabym zapachu.
- W każdym posiłku uwzględnij białko.
- Przy hiperglikemii po steroidach zespół może dobrać preparat odżywczy o niższym indeksie glikemicznym.
Steroidy
- Jedz o regularnych porach, ogranicz słodzone napoje i duże porcje słodyczy.
- Nie dosalaj automatycznie potraw.
- Kontroluj glikemię, jeśli tak zalecono. Nie stosuj rutynowo głodówki ani diety ketogenicznej.
Skóra głowy
- Myj letnią wodą i łagodnym, bezzapachowym szamponem; osuszaj bez pocierania.
- Nie farbuj ani nie rozjaśniaj włosów; unikaj gorącego nawiewu suszarki.
- Emolient stosuj cienko tylko na nieuszkodzoną skórę, jeśli zespół nie zaleci inaczej.
Objawy zależne od okolicy
- Narastający ból głowy, nowe wymioty, dezorientacja lub nadmierna senność wymagają oceny.
- Pierwszy lub przedłużający się napad drgawkowy, utrata przytomności, nagłe osłabienie kończyny albo zaburzenia mowy lub widzenia wymagają natychmiastowej pomocy — użyj schematu Pilne objawy.
ZALECENIA DLA WYBRANEJ OKOLICY
Głowa i szyja
Stomatolog, jama ustna, śluzówka, suchość, połykanie, żywienie i ochrona kości szczęk.
Przed pierwszą frakcją
- Umów ocenę stomatologiczną możliwie wcześnie; stomatolog powinien znać obszar i datę radioterapii.
- Jeśli ekstrakcja jest konieczna, idealnie pozostawia się 14-21 dni na gojenie, ale nie opóźnia się pilnej radioterapii wyłącznie dla idealnego odstępu.
- Ustal plan fluoryzacji; przy istotnej dawce często stosuje się pastę 5000 ppm lub nakładki.
Codzienna higiena
- Myj zęby rano i wieczorem przez 2-3 minuty miękką szczoteczką; przy pieczeniu wybierz pastę bez SLS.
- Po posiłkach delikatnie płucz usta; protezy wyjmuj na noc i nie zakładaj na owrzodzenia.
- Nie odstawiaj całkowicie szczotkowania z powodu bólu - zmień szczoteczkę/pastę i zgłoś problem.
Płukanka i suchość
Płukanka: 1/4 łyżeczki sody + 1/8 łyżeczki soli w 240-250 ml letniej, przegotowanej wody. Płucz 30 sekund i wypluj 4-6 razy dziennie; przygotuj świeżą porcję codziennie.
Popijaj wodę, używaj nawilżacza i preparatu zastępującego ślinę. Unikaj alkoholu, wody utlenionej, bardzo kwaśnych i intensywnie miętowych preparatów.
Żywienie i połykanie
- Cel orientacyjny: co najmniej 30 kcal/kg/dobę i 1,2-1,5 g białka/kg/dobę - indywidualnie dostosowany.
- Jedz 5-7 małych, miękkich i wilgotnych posiłków; wzbogacaj małą porcję tłuszczem lub białkiem.
- Nie zmieniaj konsystencji płynów „na próbę”. Kaszel lub duszność przy piciu wymagają oceny połykania.
Jak stosować preparaty
Przykłady z polskich aptek — nie obowiązkowa lista zakupów. OTC oznacza lek bez recepty, Rp — lek na receptę. Wyrób medyczny i żywność medyczna dostępne bez recepty nie są lekami OTC. Dostępność może się zmieniać; najpierw wybiera się rodzaj postępowania, a konkretny preparat zgodnie z zaleceniem stomatologa i zespołu.
| Preparat i zastosowanie | Sposób stosowania |
|---|---|
| OTC — Tantum Verde 1,5 mg/ml Benzydamina do płukania jamy ustnej i gardła. | Według polskiej ChPL: około 15 ml roztworu stężonego lub rozcieńczonego niewielką ilością wody; płucz 20–30 sekund i wypluj 2–3 razy na dobę. Schemat onkologiczny może być częstszy — nie zwiększaj dawki samodzielnie. |
| Bez recepty — wyrób medyczny: FOMUKAL Suchość jamy ustnej oraz wspomaganie zapobiegania i leczenia zapalenia śluzówki po radioterapii lub chemioterapii. | Wymieszaj 15 ml roztworu A z 15 ml roztworu B i użyj od razu. Płucz przez minutę połową roztworu i wypluj; powtórz drugą połową. Stosuj 4–10 razy na dobę, co najmniej 15 minut po jedzeniu lub piciu. Nie połykaj. Po otwarciu używaj maksymalnie 15 dni. |
| OTC — SEPTOSAN fix Tradycyjny lek do stanów zapalnych błony śluzowej jamy ustnej i gardła oraz zapalenia dziąseł. | Jedną saszetkę zalej 100–120 ml wrzącej wody i naparzaj pod przykryciem około 15 minut. Świeżym naparem płucz jamę ustną i gardło 1–5 razy na dobę, następnie wypluj. Nie stosuj dłużej niż tydzień. |
| OTC — elmex DURAPHAT 5000 Pasta 5000 ppm fluoru do profilaktyki próchnicy u osób powyżej 16 lat z dużym ryzykiem próchnicy; nie jest zwykłą pastą dla każdego pacjenta. | Nałóż około 2 cm pasty. Myj zęby pionowymi ruchami od dziąseł do końca zębów 3 razy dziennie po posiłkach przez około 3 minuty. Wypluj nadmiar i nie połykaj; stosuj zgodnie z planem stomatologicznym. |
| Mój protokół Rp — nystatyna 100 000 j.m./ml W moim protokole nystatyna jest rutynowo stosowana profilaktycznie u wszystkich pacjentów napromienianych z powodu nowotworów głowy i szyi. Nie jest to zalecenie uniwersalne dla innych ośrodków. | Wyłącznie zgodnie z receptą i moim protokołem: 1 ml 4 razy na dobę. Zawiesinę trzymaj w ustach możliwie długo, a następnie połknij. |
Objawy zależne od tej okolicy
Ból uniemożliwiający jedzenie lub sen, kaszel przy piciu i narastające ograniczenie otwierania ust wymagają oceny. Wybierz właściwą drogę kontaktu w jednym schemacie Pilne objawy.
ZALECENIA DLA WYBRANEJ OKOLICY
Hematologia / TBI / duże pola
Badania krwi, zakażenia, skóra, jama ustna, żywienie i bezpieczeństwo przy immunosupresji.
Badania, zakażenia i leki
- Wykonuj morfologię i inne badania w terminach zapisanych przez zespół.
- Mierz temperaturę przy dreszczach, osłabieniu lub uczuciu rozbicia.
- Nie rozpoczynaj samodzielnie antybiotyku, leku przeciwgrzybiczego, probiotyku ani suplementu.
- Przy głębokiej neutropenii, ciężkiej immunosupresji lub cewniku przypadkowe probiotyki mogą być niewłaściwe.
Skóra i jama ustna
- Myj skórę w polu letnią wodą i łagodnym środkiem; nawilżaj cienką warstwą bezzapachowego kremu nawilżającego i natłuszczającego.
- Używaj miękkiej szczoteczki, pasty z fluorem i łagodnej płukanki soli/sody; unikaj alkoholu i wody utlenionej.
- Mokra, otwarta, krwawiąca lub ropna skóra i bolesne owrzodzenia wymagają oceny.
Jedzenie i nawodnienie
- Jedz 5-6 mniejszych posiłków z białkiem; wzbogacaj małe porcje, gdy apetyt spada.
- Waż się od pierwszego tygodnia i wcześnie zgłaszaj spadek masy.
- Jeśli długotrwale zjadasz mniej niż połowę potrzeb, zespół powinien wcześnie rozważyć żywienie medyczne.
Objawy zależne od leczenia
- Nowe wybroczyny, krwawienie, bolesne owrzodzenia jamy ustnej albo ropna rana wymagają pilnej oceny.
- Próg gorączki i drogi kontaktu są podane raz w schemacie Pilne objawy.
ZALECENIA DLA WYBRANEJ OKOLICY
Pierś i klatka piersiowa
Pierś, ściana klatki, płuca i śródpiersie: pozycja, skóra, przełyk, żywienie i objawy alarmowe.
Planowanie
Możesz być ułożony z rękami nad głową; czasem stosuje się materac próżniowy lub kontrolę oddechu. Przy napromienianiu lewej piersi może być potrzebne wstrzymanie oddechu.
Skóra piersi i ściany klatki
- Myj letnią wodą i łagodnym bezzapachowym środkiem bez zwykłego mydła; nakładaj cienką warstwę bezzapachowego kremu nawilżającego i natłuszczającego 2-3 razy dziennie.
- Wybierz miękki biustonosz bez fiszbin lub luźny top; ogranicz tarcie pod piersią i w pachach.
- Dezodorant jest dozwolony na nieuszkodzoną skórę, jeśli nie szczypie; wybierz wersję bezzapachową i bez alkoholu.
- Nie używaj pudru, mąki ziemniaczanej, plastrów, peelingów, perfum, lodu ani termoforu.
Gdy boli przy połykaniu
- Jedz 5-6 małych posiłków, gładkich, miękkich i wilgotnych.
- Jedz powoli, małymi kęsami; pozostań pionowo 30-60 minut po posiłku.
- Przy bólu ogranicz potrawy kwaśne, ostre, bardzo gorące, suche i twarde oraz alkohol i napoje gazowane.
- Kaszel lub krztuszenie po płynach wymagają pilnej oceny połykania.
Objawy zależne od tej okolicy
Ból przełyku utrudniający jedzenie, nowa lub narastająca duszność, krwioplucie albo silny ból w klatce wymagają oceny. Wybierz właściwą drogę kontaktu w jednym schemacie Pilne objawy.
Brzuch i miednica — inne okolice
Zalecenia dotyczą m.in. odbytnicy i narządów ginekologicznych. Prostata i rak pęcherza mają osobne instrukcje.
Przygotowanie do sesji
Przygotuj pęcherz i jelita zgodnie z pisemną instrukcją zespołu. Nie stosuj samodzielnie instrukcji dla prostaty ani raka pęcherza.
Jedzenie i nawodnienie
Jedz regularnie i pij zgodnie z zaleceniami. Jeśli pojawi się biegunka, zgłoś ją zespołowi i skorzystaj z zaleceń żywieniowych na stronie tej okolicy.
Higiena i samopoczucie
Delikatnie myj skórę i osuszaj bez tarcia. Zgłaszaj ból, podrażnienie skóry oraz zmiany w oddawaniu moczu i stolca.
Objawy zależne od tej okolicy
Co najmniej cztery wodniste stolce ponad zwykły rytm, krew w stolcu, silny ból brzucha albo niemożność oddania moczu wymagają pilnej oceny. Wybierz drogę kontaktu w jednym schemacie Pilne objawy.
Prostata
Pęcherz wypełniony
Do tomografii do planowania radioterapii i każdej sesji przygotuj komfortowo wypełniony pęcherz. Powtarzaj ustalony z personelem sposób przygotowania.
Odbytnica możliwie pusta
Zadbaj o regularne wypróżnienia. Nie stosuj samodzielnie lewatyw ani leków przeczyszczających. Pełna instrukcja opisuje przygotowanie, dietę i postępowanie przy gazach.
W trakcie leczenia
Zgłaszaj pieczenie przy oddawaniu moczu, częstsze wypróżnienia, biegunkę i ból. Zalecenia dotyczące jedzenia, higieny i opieki po leczeniu znajdziesz na stronie prostaty.
Nie możesz oddać moczu lub masz inny niepokojący objaw? Sprawdź Pilne objawy.
Rak pęcherza
Pęcherz całkowicie pusty
Oddaj mocz bezpośrednio przed tomografią do planowania radioterapii i przed każdą sesją napromieniania.
Nie przygotowuj się jak do leczenia prostaty
Nie wypijaj dużej porcji wody po to, by wypełnić pęcherz przed sesją. Poza tym pij zgodnie z zaleceniami zespołu.
Jedzenie, higiena i objawy
Na stronie raka pęcherza znajdziesz pełną instrukcję przygotowania, dietę i postępowanie przy dolegliwościach jelitowych oraz moczowych.
Nie możesz oddać moczu lub masz inny niepokojący objaw? Sprawdź Pilne objawy.
PRZED PLANOWANIEM I PIERWSZĄ SESJĄ
Zalecenie ogólne
Co powiedzieć zespołowi i co zabrać
Powiedz zespołowi przed CT lub leczeniem
- o wcześniejszej radioterapii, szczególnie w nakładającej się okolicy;
- o rozruszniku, ICD, neurostymulatorze lub innym implancie elektronicznym;
- o możliwości ciąży;
- o wszystkich lekach, lekach przeciwkrzepliwych i alergiach;
- o chorobie nerek, wcześniejszej reakcji na kontrast, cukrzycy i metforminie, jeśli planowany jest kontrast lub bycie na czczo;
- o klaustrofobii, niemożności leżenia płasko lub zaleconym ograniczeniu płynów;
- o aktualnych problemach stomatologicznych przed leczeniem głowy i szyi.
Co zabrać
- dokument tożsamości i skierowanie, jeśli jest wymagane;
- aktualną listę leków i informacje o alergiach;
- wynik badania histopatologicznego oraz opisy i płyty z ostatnich badań obrazowych, jeśli nie zostały już przesłane;
- pisemną instrukcję przygotowania pęcherza, jelit lub bycia na czczo;
- numer telefonu bliskiej osoby.
OD KWALIFIKACJI DO KONTROLI
Zalecenie ogólne
Radioterapia krok po kroku
Czym jest radioterapia?
Radioterapia - obok chirurgii i leczenia lekami przeciwnowotworowymi - jest jednym z głównych sposobów leczenia nowotworów. Badania obrazowe pomagają określić obszar leczenia, a wiązki promieniowania są kierowane tak, aby zniszczyć komórki nowotworowe i możliwie oszczędzić zdrowe tkanki. Jest to teleradioterapia.
Radioterapia jest rozwijana od ponad 100 lat i zgodnie z wytycznymi może być potrzebna na pewnym etapie leczenia około połowie pacjentów onkologicznych. Nowoczesne techniki teleradioterapii - m.in. radiochirurgia i radioterapia stereotaktyczna - zwiększają precyzję i skuteczność. Radioterapię można łączyć z chemioterapią lub immunoterapią. Brachyterapia i leczenie radioizotopowe wymagają odrębnych instrukcji.
ETAP 1 Z 4
Konsylium i telefon z terminem badań
Po wizycie przypadek jest omawiany na konsylium radioterapeutycznym. Personel telefonicznie poda terminy badań do planowania. Jeśli nikt nie zadzwoni w ciągu tygodnia, zadzwoń pod 42 689 55 28 w dni robocze 8:00-15:00.
ETAP 2 Z 4
Badania i ułożenie w pozycji leczenia
W Zakładzie Teleradioterapii wykonuje się CT, a czasem dodatkowo MR lub PET-CT. Jeżeli potrzebna jest maska termoplastyczna, najpierw dopasowuje się ją do pacjenta, a CT do planowania radioterapii wykonuje się już w tej masce. Podczas CT mogą być też użyte materac próżniowy, ułożenie rąk nad głową lub kontrola oddechu. Drobne tatuaże pozycjonujące pomagają odtworzyć przy każdej sesji (frakcji) tę samą pozycję oraz przekazany sposób przygotowania. Przy kontraście obowiązuje instrukcja dotycząca bycia na czczo i aktualnego wyniku kreatyniny. CT do planowania radioterapii zwykle nie ma opisu diagnostycznego; PET-CT otrzymuje opis.
ETAP 3 Z 4
Plan i kontrola jakości
Lekarz zaznacza obszary leczenia i zdrowe narządy, które trzeba chronić. Fizyk medyczny projektuje układ wiązek oraz rozkład dawki, a lekarz sprawdza bezpieczeństwo planu. Do przygotowania planu potrzebne są wszystkie zlecone badania do planowania radioterapii: tomografia komputerowa (CT) oraz ewentualnie PET lub rezonans magnetyczny (MR). O terminie rozpoczęcia leczenia personel poinformuje telefonicznie.
ETAP 4 Z 4
Sesje radioterapii
Jedno podanie dawki to sesja, nazywana też frakcją. Dawka i liczba sesji są ustalane indywidualnie, a wstępna propozycja może zmienić się po planowaniu. Leczenie może obejmować jedną lub kilka sesji, 1–2 tygodnie albo około 7 tygodni; zwykle odbywa się od poniedziałku do piątku lub np. co drugi dzień.
Ambulatoryjnie
Codzienny dojazd, zwykle około 30 minut na wizytę; kontrola lekarska co najmniej raz w tygodniu.
Hostelowo
Hotel opłacany przez szpital i bezpłatny transport. NFZ nie refunduje wyżywienia.
Oddziałowo
Pobyt w Oddziale Brachyterapii i Onkologii Ogólnej dla pacjentów wymagających codziennej opieki. Personel oddziału: 42 689 55 04.
Przed radioterapią, w jej trakcie lub po zakończeniu mogą być podawane dodatkowe leki, chemioterapia albo immunoterapia. Szczegółowy przebieg jest wyjaśniany indywidualnie.
Jak ustalić termin rozpoczęcia leczenia ambulatoryjnego
Czekaj na telefon od personelu z terminem rozpoczęcia leczenia. Jeśli nie było telefonu i minęło więcej niż 14 dni od wykonania wszystkich badań potrzebnych do planowania radioterapii (tomografii komputerowej oraz ewentualnie PET lub MR do planowania), zadzwoń pod 42 689 55 54 w dni robocze 8:00-15:00. Licz dni od ostatniego z tych badań, nie od samej tomografii, jeśli PET lub MR wykonano później.
W TRAKCIE LECZENIA
Mój protokół
Badania, wizyty i leki
WTOREK
Badania krwi
Jeżeli nie ustalono inaczej: Laboratorium, ul. Paderewskiego 2, pon.-pt. 6:30-16:30. Wyników nie trzeba odbierać - są widoczne w systemie.
ŚRODA
Kontrola od 10:00
Od godziny 10:00 w gabinecie nr 1 w Zakładzie Teleradioterapii. Nie trzeba się wcześniej zapisywać.
Na kontrolach ustalane są zalecenia dotyczące diety, pielęgnacji, chemioterapii, hormonoterapii i innych elementów leczenia. Zlecenia leków doustnych (np. temozolomid, kapecytabina, enzalutamid, apalutamid, darolutamid) mogą być wydawane podczas tych wizyt. Leczenie dożylne jest prowadzone wspólnie z onkologiem klinicznym.
Pilny kontakt z Zakładem: dni robocze 8:00-15:00
Pokój lekarski Oddziału Brachyterapii i Onkologii Ogólnej: 42 689 55 03. Personel oddziału – sprawy organizacyjne: 42 689 55 01. Te numery nie zastępują pomocy ratunkowej; w nagłym zagrożeniu życia dzwoń pod 112 lub 999.
CODZIENNA PIELĘGNACJA I ŻYWIENIE
Najważniejsze zasady
Na tej stronie pozostają krótkie wskazówki. Pełne poradniki mają osobne adresy, dzięki czemu można łatwo zapisać lub wysłać tylko potrzebny temat.
Skóra podczas radioterapii
Najważniejsze w 60 sekund:
- Myj skórę codziennie letnią wodą i łagodnym bezzapachowym środkiem. Osuszaj przez przykładanie ręcznika.
- Od pierwszego dnia nakładaj cienką warstwę bezzapachowego emolientu 2–3 razy dziennie, np. Dexeryl krem lub Atoderm Intensive Baume (bez recepty).
- Ogranicz tarcie. Nie stosuj w polu leczenia plastrów, perfum, peelingów, talku, lodu ani termoforu.
Żywienie podczas radioterapii
Najważniejsze w 60 sekund:
- Jedz regularnie. Gdy apetyt spada, wybierz 5–6 mniejszych posiłków zamiast trzech dużych.
- Dodawaj źródło białka do każdego posiłku, na przykład jajko, nabiał, rybę, mięso lub dobrze tolerowane produkty roślinne.
- Waż się raz lub dwa razy w tygodniu. Gdy zwykłe jedzenie nie wystarcza, zespół może zalecić dostępny bez recepty preparat odżywczy, np. Nutridrink Protein lub Fresubin 2 kcal Drink.
Jama ustna podczas radioterapii głowy i szyi
Najważniejsze w 60 sekund:
- Myj zęby miękką lub ultramiękką szczoteczką rano i wieczorem, także gdy błona śluzowa boli.
- Płucz usta łagodnym roztworem soli i sody; unikaj płynów z alkoholem i wody utlenionej.
- Przykłady z apteki: OTC — Tantum Verde, Septosan fix i elmex Duraphat 5000; bez recepty — wyrób Fomukal; Rp — nystatyna według mojego protokołu.
Kiedy objawy się nasilają
| Obszar | Co zrobić |
|---|---|
| Skóra | Ból, pęcherze, sączenie, ropa lub krwawienie wymagają oceny. Zobacz tabelę nasilenia. |
| Jedzenie i picie | Nie czekaj, aż objawy uniemożliwią picie lub leki. Zobacz progi działania. |
| Jama ustna | Ból utrudniający jedzenie, sen lub połykanie wymaga wczesnego leczenia. Zobacz tabelę nasilenia. |
PROSTATA / PĘCHERZ
Mój protokół
Powtarzalne przygotowanie pęcherza i jelit
Dwa różne sposoby przygotowania
Prostata: komfortowo wypełniony pęcherz — 700 ml wody i 45–60 minut oczekiwania. Rak pęcherza: całkowicie pusty pęcherz — oddanie moczu bezpośrednio przed CT do planowania radioterapii i każdą frakcją. Instrukcja zespołu ma zawsze pierwszeństwo.
W obu protokołach ważne jest możliwie powtarzalne przygotowanie jelit. Sposobu przygotowania pęcherza nie wolno przenosić z jednego rozpoznania na drugie.
Radioterapia prostaty — pęcherz wypełniony
W domu
Usiądź na sedesie na 15-20 minut i spróbuj opróżnić jelita oraz oddać gazy.
W szpitalu
Około godzinę przed badaniem lub leczeniem opróżnij pęcherz; oddaj stolec i gazy, jeśli czujesz potrzebę.
Wypij wodę
Gdy personel o to poprosi, wypij 700 ml niegazowanej wody. Zabierz co najmniej dwie butelki po 700 ml.
Odczekaj
Nie oddawaj moczu przez 45-60 minut. Silne parcie od razu zgłoś personelowi.
Radioterapia raka pęcherza — pęcherz całkowicie pusty
Przyjedź wcześniej
Zgłoś personelowi, że przygotowujesz się do leczenia raka pęcherza.
Oddaj mocz
Bezpośrednio przed CT lub frakcją skorzystaj z toalety i całkowicie opróżnij pęcherz.
Wróć do personelu
Po oddaniu moczu zgłoś gotowość. Nie pij 700 ml wody w celu napełnienia pęcherza.
Powtarzaj
Wykonaj te same czynności bezpośrednio przed każdą frakcją.
Tylko przygotowanie prostaty lub pęcherza według mojego protokołu, jeśli zostało zalecone
Nie jest to ogólna dieta podczas radioterapii. Stosuj ją od dnia wskazanego przez zespół i zakończ zgodnie z jego instrukcją.
Regulacja wypróżnień od tygodnia przed tomografią
- Dieta lekkostrawna i niewzdymająca zgodnie z instrukcją ośrodka; regularne posiłki i aktywność dostosowana do możliwości.
- Około 1,5-2 l niegazowanej wody na dobę, o ile nie ma indywidualnego ograniczenia płynów.
- Makrogol (np. preparat z rodziny Dicopeg, dostępny bez recepty): wyłącznie wariant, dawka i czas stosowania zapisane przez zespół. Poszczególne produkty nie muszą mieć takiego samego składu ani mocy; nie zamieniaj ich samodzielnie. Przy biegunce odstaw i skontaktuj się z zespołem.
- Symetykon (np. lek OTC Espumisan): wyłącznie w mocy, postaci i dawce wskazanej przez zespół. Różne tabletki i kapsułki nie są automatycznie zamienne.
Zaparcie wymagające diagnostyki
Wypróżnienia rzadsze niż 2 razy w tygodniu, ból przy oddawaniu stolca, krew w stolcu lub ból brzucha wymagają kontaktu z lekarzem pierwszego kontaktu.
Szczegółowa lista produktów z moich materiałów i NCEZ
Ogólna dieta miednicy a mój protokół prostaty
Ogólne wytyczne nie wymagają rutynowego ograniczania błonnika u każdego pacjenta. Mój protokół diety niewzdymającej jest jednak technicznym elementem przygotowania prostaty/pęcherza i w tej sytuacji ma pierwszeństwo.
Produkty zbożowe
Wybieraj: jasne czerstwe pieczywo pszenne, bułki, sucharki, mąkę pszenną, kaszę jęczmienną/mannę/jaglaną, drobny jasny makaron, biały ryż, naturalne błyskawiczne płatki.
Ogranicz/unikaj: pieczywo żytnie/graham/orkiszowe; płatki z czekoladą/karmelem/miodem, słodkie pieczywo, brązowy ryż, ciemny makaron, kaszę gryczaną/pęczak i mąkę pełnoziarnistą.
Warzywa i owoce
Wybieraj: pieczone, duszone lub gotowane, bez skórki i pestek.
Ogranicz/unikaj: kalafior, brokuły, kalarepę; niedojrzałe owoce, gruszki, śliwki, paprykę, rzodkiewkę, rzepę, szczypior, kapustę, kukurydzę, cebulę, czosnek, frytki, suszone owoce i wysokosłodzone dżemy.
Tłuszcze
Wybieraj: oliwę, olej rzepakowy/lniany, świeże masło, miękką margarynę.
Ogranicz/unikaj: orzechy i masło orzechowe; smalec, utwardzony olej palmowy/kokosowy i twarde margaryny do pieczenia.
Mięso, jaja, ryby
Wybieraj: kurczaka/indyka bez skóry, chudego królika, małe ilości chudej cielęciny lub wieprzowiny, chude wędliny, dorsza/solę/mintaja/pstrąga, gotowane jaja lub omlet.
Ogranicz/unikaj: łososia/makrelę i tofu; tłuste mięsa i wędliny, podroby, pasztety, sushi/tatar, ryby wędzone/konserwy oraz suche strączki.
Nabiał
Wybieraj: jogurt naturalny, kefir, zsiadłe mleko, maślankę, chudy/półtłusty twaróg i ser o obniżonej zawartości tłuszczu.
Ogranicz/unikaj: mozzarella light w ograniczeniu; tłuste mleko i śmietana, sery pleśniowe, mleko w proszku i fromage.
Zupy, napoje, przyprawy i desery
Wybieraj: zupy krem/kleiki i czyste wywary, niegazowaną wodę, słabą herbatę/kawę, łagodne zioła, delikatne sosy, kompot/kisiel/mus/galaretkę/biszkopty/ciasto drożdżowe.
Unikaj: fasolowej/kapuśniaku, zup zasmażanych i z proszku, mocnej kawy/herbaty, alkoholu, napojów gazowanych, chili/musztardy/majonezu/octu, ostrych sosów, tortów, pączków, ciasta francuskiego i batonów.
OSOBY OPIEKUJĄCE SIĘ PACJENTEM
Zespół prowadzący
Poznaj zespół
Za leczenie odpowiada zespół radioterapii onkologicznej. W codziennej opiece możesz spotkać specjalistę oraz lekarzy rezydentów. Lekarz rezydent to lekarz w trakcie specjalizacji z radioterapii onkologicznej; pracuje pod nadzorem i wspólnie z zespołem.
Lekarz
Ustala wskazania i zakres leczenia, ocenia działania niepożądane, zleca badania i wystawia recepty.
Personel realizujący radioterapię
Pomaga odtworzyć pozycję i przygotowanie przed każdą sesją, obsługuje aparat i pozostaje w kontakcie z pacjentem podczas napromieniania.
Personel pielęgniarski
Pomaga w ocenie objawów, pielęgnacji skóry i ran oraz w codziennych problemach związanych z leczeniem.
Fizyk medyczny
Przygotowuje plan rozkładu dawki i kontroluje jakość oraz bezpieczeństwo aparatury. Zwykle nie jest osobą do bezpośredniego kontaktu pacjenta.
Dietetyk, logopeda i psychoonkolog
Włączają się zależnie od potrzeb: przy trudnościach z jedzeniem i połykaniem, spadku masy ciała lub obciążeniu psychicznym.
dr n. med. Konrad Stawiski
Specjalista radioterapii onkologicznej
Zastępca kierownika Oddziału Brachyterapii i Onkologii Ogólnej w Łodzi. Szczególnie zajmuje się radioterapią nowotworów układu moczowo-płciowego, przewodu pokarmowego, ośrodkowego układu nerwowego (OUN) i płuca, w tym prostaty, pęcherza moczowego i odbytnicy.
- Radioterapia stereotaktyczna (SBRT), radiochirurgia (SRS) i brachyterapia
- Radiochemioterapia i leczenie skojarzone
- Nauczyciel akademicki Uniwersytetu Medycznego w Łodzi
lek. Jacek Burzyński
Lekarz rezydent
Lekarz w trakcie specjalizacji z radioterapii onkologicznej.
[email protected]lek. Lucjan Sławiński
Lekarz rezydent
Lekarz w trakcie specjalizacji z radioterapii onkologicznej.
[email protected]ZAPISZ W TELEFONIE
Zakład: dni robocze 8:00-15:00; pozostałe numery w godzinach pracy właściwej jednostki
Kontakty i adresy
Umów wizytę
Na NFZ
Wojewódzka Poradnia Onkologiczna
Zadzwoń pod 42 689 52 00 i wybierz 1 — Poradnia Radioterapii Onkologicznej.
Informacje o rejestracji w szpitaluPrywatnie
Wizytę u dr. n. med. Konrada Stawiskiego możesz umówić przez:
Zapisy na wizytę w poradni to co innego niż ustalenie pierwszej sesji radioterapii. Po badaniach do planowania czekaj na telefon personelu; zasady kontaktu w razie braku telefonu znajdziesz poniżej.
Brak telefonu z terminem leczenia — więcej niż 14 dni od ostatniego badania do planowania (CT, ewentualnie PET lub MR)42 689 55 54 · dni robocze 8:00-15:00
Personel Zakładu Teleradioterapii42 689 55 28 · dni robocze 8:00-15:00
Personel oddziału42 689 55 04 · w godzinach pracy
Pokój lekarski42 689 55 03 · dni robocze 8:00-15:00
Personel oddziału – sprawy organizacyjne42 689 55 01 · w godzinach pracy
Wizyty NFZ i kontrole po leczeniu42 689 52 00, wybierz 1 · Poradnia Radioterapii Onkologicznej · w godzinach pracy rejestracji
E-mail — nie do pilnych zgłoszeń[email protected]
Zakład Teleradioterapii / część onkologiczna
ul. Paderewskiego 4, Łódź
ul. Paderewskiego 4, Łódź
Laboratorium
ul. Paderewskiego 2, pon.-pt. 6:30-16:30
ul. Paderewskiego 2, pon.-pt. 6:30-16:30
Główny adres szpitala im. M. Kopernika
ul. Pabianicka 62, 93-513 Łódź
ul. Pabianicka 62, 93-513 Łódź
Po godzinach i w nagłym zagrożeniu
Telefony Zakładu i poradni nie są całodobowymi numerami ratunkowymi. Numery Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej oraz kryteria wezwania 112/999 znajdują się w jednym aktualizowanym schemacie: Pilne objawy.
PO OSTATNIEJ FRAKCJI I PÓŹNIEJ
Co dalej?
Pierwsze tygodnie
- Odbierz wypis i zachowaj informację o dawce oraz obszarze leczenia.
- Jeśli nie ustalono inaczej, umów kontrolę po 4–6 tygodniach: 42 689 52 00, wybierz 1.
- Kontynuuj zaleconą pielęgnację — objawy mogą przejściowo nasilić się po ostatniej frakcji.
Po sześciu miesiącach i później
Problemy z jelitami lub pęcherzem, zmęczenie, seksualność, płodność i samopoczucie również są częścią opieki po leczeniu.
Przejdź do poradnika po leczeniuNAJCZĘSTSZE PYTANIA
Teleradioterapia
Krótkie odpowiedzi
Czy podczas napromieniania boli?
Samo podawanie wiązki w teleradioterapii jest zazwyczaj bezbolesne. Aparat może się poruszać i wydawać dźwięki, ale promieniowania nie czuć. Jeśli pozycja powoduje ból lub dyskomfort, powiedz o tym personelowi.
Czy po radioterapii promieniuję?
Po teleradioterapii nie stajesz się radioaktywny. Brachyterapia i leczenie radioizotopowe mają inne zasady, które zespół wyjaśnia osobno.
Czy mogę przebywać z dziećmi i kobietami w ciąży?
Tak, po teleradioterapii można bezpiecznie przebywać z dziećmi, niemowlętami i kobietami w ciąży. Inne zalecenia mogą dotyczyć brachyterapii lub leczenia radioizotopowego.
Czy wypadną mi wszystkie włosy?
Jeśli dochodzi do utraty włosów, dotyczy ona przede wszystkim napromienianej okolicy. Włosy poza polem leczenia zwykle nie wypadają z powodu samej teleradioterapii.
Co zrobić, gdy spóźnię się albo nie mogę przyjechać?
Zadzwoń jak najszybciej do Zakładu Teleradioterapii lub pod numer organizujący leczenie: 42 689 55 54. Nie rezygnuj samodzielnie z kolejnych frakcji; zespół ustali dalsze postępowanie.
MATERIAŁY DO DRUKU
Otwórz poradnik dotyczący leczonej okolicy
Wybierz jeden dokument odpowiadający Twojej radioterapii. Każdy PDF jest samodzielny, ma najwyżej 4 strony i można go otworzyć w przeglądarce, a następnie wydrukować.
Pełne strony dla leczonej okolicy
Mózg i OUNGłowa i szyjaPierś, płuco i klatka piersiowaProstataRak pęcherzaPozostałe okolice brzucha i miednicyHematologia i duże polaKości, kręgosłup i inne okolice
Informacje ogólne
PDFRadioterapia prostatyPęcherz wypełniony · osobna instrukcja · maks. 4 strony
PDFRadioterapia raka pęcherzaPęcherz całkowicie pusty · osobna instrukcja · maks. 4 strony
PDFInna okolica / ogólneSamodzielny poradnik · maks. 4 strony
PDFOUNMózg i ośrodkowy układ nerwowy · maks. 4 strony
PDFGłowa i szyjaJama ustna, żywienie i połykanie · maks. 4 strony
PDFHematologiaDuże pola, TBI i leczenie skojarzone · maks. 4 strony
PDFPierś i klatka piersiowaPierś, płuca, śródpiersie i przełyk · maks. 4 strony
PDFBrzuch i miednica — zalecenia ogólneJelita, jedzenie i nawodnienie; bez instrukcji prostaty i raka pęcherza · maks. 4 strony