Radioterapia prostaty: przygotowanie, dieta i objawy

Dlaczego przygotowanie trzeba powtarzać

• Prostata leży między pęcherzem i odbytnicą. Ich wypełnienie może zmieniać położenie prostaty.
• Komfortowo wypełniony pęcherz i możliwie pusta odbytnica pomagają odtworzyć pozycję z CT do planowania radioterapii.
• Przygotowanie wykonuj tak samo przed CT i każdą sesją. Jeśli nie uda się go odtworzyć, personel może poprosić o ponowne skorzystanie z toalety, oddanie gazów albo dopicie wody.

Od tygodnia przed CT do planowania radioterapii

• Dąż do regularnego wypróżnienia codziennie lub co drugi dzień. Nie wstrzymuj potrzeby oddania stolca.
• Pij zwykle około 1,5–2 litrów płynów na dobę, głównie niegazowanej wody, o ile lekarz nie zalecił ograniczenia płynów z powodu choroby serca, nerek lub innej przyczyny.
• Jedz regularnie, powoli i dokładnie przeżuwaj. Codzienny spacer lub inna lekka aktywność może ułatwić pracę jelit.
• Zgłoś zespołowi uporczywe zaparcie, mniej niż dwa wypróżnienia w tygodniu, ból przy oddawaniu stolca, krew w stolcu albo narastający ból brzucha.

Dieta przygotowująca jelita

• To dieta czasowa, która ma ograniczyć wzdęcia i ułatwić powtarzalne leczenie — nie jest dietą przeciwnowotworową i nie wymaga głodówki.
• Na czas wskazany przez zespół ogranicz produkty wyraźnie wzdymające: napoje gazowane, alkohol, strączki, kapustę, cebulę, czosnek, paprykę, duże porcje surowych warzyw, ciemne pieczywo pełnoziarniste, otręby, orzechy i suszone owoce.
• Wybieraj regularne, lekkostrawne posiłki: jasne pieczywo, ryż, drobne kasze lub makaron, ziemniaki bez skórki, gotowane warzywa, jajka, ryby, drób i dobrze tolerowany nabiał.
• Nie ograniczaj na zapas produktów, które nie powodują u Ciebie gazów, biegunki ani zaparcia. Celem jest regularność, nie jak najuboższa dieta.

Leki przygotowujące — tylko według zapisanej instrukcji

• Jeżeli zespół zaleci makrogol, przykładem preparatu bez recepty jest rodzina Dicopeg. Stosuj dokładnie wskazany wariant, dawkę i czas; preparaty nie są automatycznie zamienne. Przy biegunce odstaw i skontaktuj się z zespołem.
• Przy wzdęciach zespół może zalecić symetykon, np. lek OTC Espumisan. Stosuj wyłącznie moc, postać i dawkę zapisaną przez zespół.
• Nie rozpoczynaj samodzielnie lewatyw, leków przeciwbiegunkowych, probiotyków ani innych środków przeczyszczających.

W dniu CT i każdej sesji (frakcji)

1. W domu usiądź na sedesie na 15–20 minut i spróbuj opróżnić jelita oraz oddać gazy.
2. Przyjedź wcześniej i zabierz co najmniej dwie butelki niegazowanej wody po 700 ml. Około godzinę przed terminem opróżnij pęcherz.
3. Gdy personel poprosi, wypij 700 ml niegazowanej wody i nie oddawaj moczu.
4. Po 45–60 minutach zostanie wykonane badanie lub napromienianie; silne parcie zgłoś personelowi.

Jedzenie i picie podczas leczenia

• Dopóki jesz bez dolegliwości, zachowaj zbilansowaną dietę. Jedz regularnie i dodawaj źródło białka do posiłków, np. jajko, rybę, drób, nabiał lub tofu.
• Przy luźniejszych stolcach wybieraj łagodniejsze produkty: ryż, ziemniaki bez skórki, płatki owsiane, dojrzały banan, gotowaną marchew i mus jabłkowy. Ogranicz czasowo tylko to, co nasila objawy: potrawy tłuste i smażone, alkohol, nadmiar kofeiny, napoje gazowane, otręby, pestki i duże porcje surowych warzyw.
• Laktozę ogranicz tylko wtedy, gdy mleko lub nabiał wyraźnie nasilają gazy lub biegunkę; możesz wtedy wybrać produkty bez laktozy.
• Po wodnistym stolcu można zastosować doustny płyn nawadniający bez recepty, np. ORSALIT Senior, zgodnie z etykietą i własnymi ograniczeniami płynów.

Gdy pojawia się częstomocz lub pieczenie

• Nie zmniejszaj samodzielnie ilości wody wymaganej do przygotowania pęcherza. Trudność z utrzymaniem 700 ml zgłoś personelowi — przygotowanie można bezpiecznie dostosować tylko z zespołem.
• Ogranicz indywidualnie napoje nasilające objawy: kawę, mocną herbatę, energetyki, alkohol, napoje gazowane i bardzo kwaśne soki.
• Pieczenie przy oddawaniu moczu, osłabienie strumienia, nasilone parcie lub częste wstawanie w nocy zgłoś na kontroli; podobne objawy może powodować także zakażenie dróg moczowych.

Ruch, zmęczenie, seksualność i płodność

• Lekki codzienny ruch, dostosowany do samopoczucia, pomaga utrzymać sprawność i może zmniejszać zmęczenie.
• Radioterapia i leczenie hormonalne mogą wpływać na erekcję, libido i samopoczucie. Warto zgłosić problem, bo dostępne jest leczenie i poradnictwo.
• Jeśli zachowanie płodności jest ważne, porozmawiaj z lekarzem przed rozpoczęciem leczenia o możliwości zabezpieczenia nasienia.

Objawy szczególne dla tej okolicy

Krew w stolcu lub moczu większa niż wcześniej, silny ból brzucha, niemożność oddania moczu albo co najmniej cztery wodniste stolce ponad zwykły rytm wymagają pilnej oceny. Wybierz drogę pomocy we wspólnym schemacie poniżej.