Ustawienia
Menu
Zalecenie ogólne

Radioterapia mózgu i ośrodkowego układu nerwowego

Najważniejsze zasady przy napromienianiu mózgu lub innych części ośrodkowego układu nerwowego.

Maska i planowanie

  • Maska termoplastyczna stabilizuje głowę, ale nie blokuje oddychania; CT wykonuje się już w masce i w pozycji leczenia.
  • Przed badaniem zgłoś klaustrofobię, ból uniemożliwiający leżenie, problem ze słuchem lub komunikacją i implanty elektroniczne.
  • Jeśli maska uciska, boli albo wywołuje panikę, powiedz o tym przed rozpoczęciem sesji. Nie próbuj jej samodzielnie poprawiać.

Leki — trzymaj się rozpiski

  • Steroid, lek przeciwpadaczkowy i lek przeciwwymiotny przyjmuj dokładnie według rozpiski. Nie odstawiaj steroidu ani leku przeciwpadaczkowego nagle i nie zmieniaj dawki samodzielnie.
  • Jeżeli zwymiotujesz krótko po przyjęciu leku, nie powtarzaj dawki bez uzgodnienia. Zapisz godzinę przyjęcia i wymiotów i skontaktuj się z zespołem.
  • Przy steroidzie mogą wystąpić większy apetyt, pragnienie, bezsenność, rozdrażnienie, obrzęki lub wyższy poziom cukru we krwi. Kontroluj cukier, jeśli tak zalecono, i zgłaszaj nasilone objawy.

Nudności, apetyt i jedzenie

  • Przy nudnościach jedz małe porcje co 2–3 godziny. Często lepiej tolerowane są potrawy chłodne lub letnie, suche pieczywo i dania o słabym zapachu.
  • Dodawaj źródło białka do każdego posiłku: jajko, nabiał, rybę, drób, tofu lub dobrze tolerowane produkty roślinne. Pij małymi porcjami przez cały dzień.
  • Przy steroidach jedz regularnie, ogranicz słodzone napoje i duże porcje słodyczy; nie stosuj głodówki ani diety ketogenicznej jako zamiennika leczenia.
  • Waż się raz lub dwa razy w tygodniu. Brak możliwości picia, powtarzające się wymioty lub jedzenie mniej niż połowy zwykłej ilości przez 2–3 dni wymagają zgłoszenia.

Skóra głowy i włosy

  • Myj skórę głowy letnią wodą i łagodnym bezzapachowym szamponem; osuszaj bez pocierania.
  • Na nieuszkodzoną skórę można nakładać cienko bezzapachowy krem nawilżający i natłuszczający (emolient) bez recepty, np. Dexeryl krem, 2–3 razy na dobę, jeśli zespół nie zaleci inaczej.
  • Unikaj farbowania, rozjaśniania, prostownicy i gorącego nawiewu. Chroń skórę przed słońcem miękkim nakryciem głowy.
  • Włosy mogą wypaść tylko w napromienianej okolicy. Odrost zależy od dawki i może być niepełny; zapytaj lekarza o przewidywany zakres.

Aktywność i bezpieczeństwo

  • Dostosuj aktywność do równowagi, widzenia i ryzyka napadu. Nie prowadź pojazdu, jeśli lekarz zabronił prowadzenia z powodu napadu, zaburzeń neurologicznych lub leków.
  • Wstawaj powoli, szczególnie przy osłabieniu lub zawrotach głowy. Poproś bliskich o pomoc, jeśli istnieje ryzyko upadku.
  • Zapisuj nowe objawy, ich godzinę i związek z lekami. Ułatwia to bezpieczną zmianę leczenia podczas kontroli.

Objawy szczególne dla tej okolicy

Pierwszy lub przedłużający się napad drgawkowy, utrata przytomności, nagłe porażenie, osłabienie kończyny albo zaburzenia mowy wymagają natychmiastowej pomocy. Nowe zaburzenia widzenia zgłoś zespołowi tego samego dnia. Telefony i zasady pilnej pomocy znajdziesz w części „Pilne objawy: gdzie szukać pomocy”.

Pilne objawy: gdzie szukać pomocy

Wybierz pomoc odpowiednią do sytuacji. Jeśli nie masz pewności, a stan szybko się pogarsza, nie czekaj.

Skontaktuj się z zespołem tego samego dnia

  • gorączka 38,0°C lub więcej, dreszcze albo wyraźne pogorszenie samopoczucia
  • niemożność picia lub przyjmowania leków albo bardzo mała ilość moczu
  • narastający ból, nasilona biegunka lub powtarzające się wymioty
  • ropna wydzielina, rozległa mokra rana, szybko narastający obrzęk albo krwawienie
  • szybki spadek masy ciała lub jedzenie mniej niż połowy zwykłej ilości przez 2–3 dni

Zakład: dni robocze 8:00-15:00

W tych godzinach zadzwoń do zespołu prowadzącego. Te telefony nie są numerami całodobowymi.

  • Najpierw pokój lekarski Oddziału Brachyterapii (lekarze prowadzący): 42 689 55 03
  • Jeśli nikt nie odbiera — sekretariat: 42 689 55 01

Po godzinach — stan pilny, ale bez zagrożenia życia

W dni robocze od 15:00 do 18:00 zgłoś się do swojej przychodni POZ (lekarza rodzinnego), a w razie konieczności na najbliższy szpitalny oddział ratunkowy (SOR). Od 18:00 skorzystaj z Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej. Działa w dni robocze od 18:00 do 8:00, a w soboty, niedziele i święta przez całą dobę. Możesz skorzystać z Nocnej i Świątecznej Opieki Zdrowotnej także poza swoim rejonem zamieszkania.

Natychmiast dzwoń pod 112 lub 999

  • ciężka lub nagła duszność
  • masywne krwawienie
  • utrata przytomności
  • pierwszy lub przedłużający się napad drgawkowy
  • nagłe porażenie, osłabienie kończyny lub zaburzenia mowy
  • niemożność przełknięcia śliny

112 lub 999

Термінові симптоми та контакти українською

Ważne: materiał nie zastępuje indywidualnych zaleceń. W nagłym zagrożeniu życia dzwoń pod 112 lub 999.
Autor medyczny: dr n. med. Konrad Stawiski
Ostatni przegląd merytoryczny: 12 sierpnia 2026 r.
Kolejny planowany przegląd: sierpień 2027 r. lub wcześniej po zmianie wytycznych
Status: niezależny materiał edukacyjny autora z wyraźnie oznaczonymi zaleceniami „Mój protokół”.
Finansowanie i konflikty interesów: materiał niesponsorowany; nazwy handlowe podano wyłącznie jako przykłady.